Is Phi Med de redding voor onze spoedopnamediensten?

Is Phi Med de redding voor onze spoedopnamediensten die met meer patiënten en minder personeel moeten omgaan?
Wanneer je Phi in Google ingeeft vind je verschillende betekenissen: de griekse letter, de gulden snede in de architectuur en de natuur, een maatstaf voor schoonheid.

Phi betekent ook de arbeidsfactor (powerfactor) of vermogensfactor. De arbeidsfactor is de verhouding tussen het werkelijke vermogen en schijnbaar vermogen.
Phi Med zoekt een evenwicht tussen enerzijds de vraag van de ziekenhuizen om een sluitende spoedgevallen permanentie te bekomen en anderzijds de wensen van de arts om een ideale verhouding werk-privé.
Wij maken ons sterk dat we met deze filosofie het „vermogen” van elke individuele arts kunnen optimaliseren tot het werkelijke vermogen door rekening te houden met alle factoren die een rol kunnen spelen in het bepalen van het werkschema van de arts.

Het is een nieuw initiatief waarbij de coördinator van Phi Med de juiste match zoekt en contact opneemt met zowel de arts als het ziekenhuis. Het ziekenhuis hoeft daarbij zelf niets te ondernemen en bespaart hierdoor tijd, middelen en de zorg om de nood aan artsen niet ingevuld te zien. De artsen zelf combineren de maximale invulling van hun capaciteit met een optimale verhouding tussen werk en privé. Spoedopnamediensten zijn stressvol en kampen met een steeds groeiende toename aan patiënten (waarvan een deel eigenlijk bij de huisartsen zouden moeten aankloppen). Desondanks is net deze 'eerste lijn hulp' een vitale schakel in de medische keten en dienen deze diensten dus verzekerd te zijn door vakbekwame artsen.


Phi Med komt hiervoor met een opmerkelijk initiatief naar buiten dat wij wel eens wat nader wilden bekijken en wij spraken dus met oprichtster Marijke Wellens:

Laten we bij het begin beginnen, wat is uw eigen achtergrond en hoe bent u op het idee van Phi Med gekomen?

Marijke: Ik ben verpleegkundige van opleiding. Ik heb gewerkt op de dienst oncologie in UZ Gasthuisberg en intensieve zorgen Heilig Hart ziekenhuis Leuven. Maar twee zwangerschappen en een rugoperatie later moest ik vaststellen dat ik mijn werk als verpleegkundige niet langer kon uitoefenen. Ik ben op zoek gegaan naar andere zaken om mij nuttig mee bezig te houden (lacht).

Mijn echtgenoot is urgentiearts en diensthoofd spoedgevallen; ik hou mij al jaren op de achtergrond bezig met het verzamelen van de gegevens voor de medische wachtlijsten op spoed; ik luister bij de spoedartsen naar hun wensen om zus of zo te werken. Al snel besef je dan dat hun sociale leven, hun gezin en vrienden onlosmakelijk verbonden zijn met hun activiteiten op spoed. Als moeder en echtgenote weet ik dat je maar gelukkig kan zijn in je werk als je de mogelijkheid krijgt om je privé en werk op elkaar af te stemmen. Dat laatste is voor mij één van de fundamenten van een goede werkgever: iemand die rekening houdt met andermans wensen en noden om dat gevoelige evenwicht tussen werk en leven in balans te houden of te krijgen. Dat is ook Barry zijn filosofie: voor elk staflid een passend schema aanbieden op maat gemaakt. Geef hem geen standaarden, want dan verwijst hij naar Daikin waar mr dan 300 verschillende diensten mogelijk zijn (lacht). Maar in AZ Herentals was dat ongezien, maar na 2 jaar had hij een fantastische staf samengebracht waarin iedereen zijn eigen plaats heeft en werkt naar vermogen, klinisch én organisatorisch. Dat laatste is cruciaal, want voor hem is een dienst runnen als een goedlopend bedrijf runnen. Op een bepaald moment heeft hij een bijkomend staflid aangeworven om de permanentie ingevuld te krijgen. Maar hierdoor hadden we soms onvoldoende wachtdiensten ter beschikking voor de artsen; toen zijn er verschillende artsen extra murus gaan werken wanneer dat kon en zo is Phi Med ontstaan. Er zijn zoveel omliggende ziekenhuizen met handen tekort; waarom niet gecoördineerd elkaar helpen?

Als u Phi Med in enkele zinnen moet omschrijven, hoe zou deze dan klinken?

Marijke: Phi Med is een vzw die kwalitatieve spoedartsen in portefeuille heeft en hiermee de noden in ziekenhuizen probeert te verlichten. Wij coördineren vraag en aanbod en helpen de ziekenhuisdirecties hiermee het punt “problematische bestaffing op spoed” van de agenda te halen. Bij Phi Med staat de spoedarts echt centraal: laat een arts “arts “ zijn en neem zoveel als mogelijk de administratieve rompslomp voor hem of haar weg. Laat de arts ook een vader of moeder, broer of zus zijn die tijd heeft voor gezin en vrienden in plaats van in een sociaal isolement te geraken.

Phi Med staat voor de nieuwe spoed: termen als kwaliteit, patiënttevredenheid, medewerkersveiligheid zijn ons niet vreemd. Phi Med leert van zijn spoedartsen, is een constante denktank en verwelkomt artsen met nieuwe ideeën. Tenslotte zijn het de artsen die de spoedgevallen zorg in België kunnen verbeteren, zij weten wat er heerst, zij kennen de oplossingen, zij zijn de toekomst.

Op spoeddiensten heersen vaak hectische situaties, die op zich weer voor stress kunnen zorgen en waar op elkaar ingespeelde teams een asset zijn.

Hoe passen uw spoedartsen in deze teams?

Marijke: Ik kaats de bal eens terug: hoeveel op elkaar ingespeelde spoed teams, waar de verpleegkundige en arts werkelijk een TEAM zijn, ken je ? Ik ken artsen en verpleegkundigen die moeten samewerken op spoed en elkaar al jaren rauw lusten, leveren zij de beste zorgen voor de patiënt ? Vertrouwen is de basis van een goed team, en vertrouwen doe je meestal op het eerste gezicht, of niet. Wanneer er iemand nieuw komt dan is er initieel vaak een beleefd respect voor elkaar, wanneer dan blijkt dat de arts ook nog eens zijn job kent dan zal dat respect enkel maar groeien. In crisissituaties - een reanimatie, een ernstig ziek kind, een trauma met geknelden - werken de artsen volgens internationale richtlijnen, de zg. ALS, ATLS en APLS Guidelines. Wij gaan ervan uit dat de ziekenhuizen de medewerkers op spoed ook opleiden in deze richtlijnen zodat iedereen dezelfde taal spreekt. Omze artsen geven wel aan dat communicatie in crisissituaties zeker beter kan, maar dat geldt in zoveel ziekenhuizen; het project Crew Resource Management kan daarbij zeker helpen. Gezond verstand gebruiken is de boodschap en een degelijke communicatie met het verpleegkundig team is essentieel.

Wat mogen spoedartsen verwachten die via Phi Med een ideaal werkschema zoeken verwachten?

Marijke: Momenteel bieden wij artsen meestal een beperkt aantal wachtdiensten aan; zij geven hun vrije data op en wij gaan ermee aan de slag. Een schema met 80% van je werk in je vaste ziekenhuis en 20 % via Phi Med is bijvoorbeeld perfect haalbaar. Uiteraard doe je die 20 % wanneer en waar je wil. In de huidige situatie worden artsen vaak geforceerd om 100 % of zelfs 150 % te werken bij ziekte of zelfs verlof van een collega; ze vullen de “gaten” in om toch maar een sluitende permanentie te bekomen, ten koste van zichzelf en vaak zonder “dank je wel”. Bovendien kan je als arts bij Phi Med even kijken “ aan de andere kant”: hoe werkten de collega’s, kunnen we iets verbeteren aan de eigen werkwijze, hoe werkt een spoed in een tertiair ziekenhuis: kruisbestuiving, precies! Ook voor jonge artsen is dit aantrekkelijk: werk via Phi Med enkele maanden in je ziekenhuizen naar wens en maak daarna je keuze. Bij Phi Med geldt en zal altijd gelden: “Niets moet!”

En wat mogen de ziekenhuizen en spoeddiensten op hun beurt van de Phi Med samenwerking en de ter beschikking gestelde artsen verwachten?

Marijke: Voor de ziekenhuizen is Phi Med uiteraard erg waardevol: letterlijk en figuurlijk. Enig idee wat de impact is van een dag zonder arts op spoed of een MUG die in de garage blijft ? Zulke situaties wil je als ziekenhuisdirectie of -beheer liever zo veel mogelijk vermijden. Het is pijnlijk zichtbaar geworden wat de publieke opinie vindt wanneer men 5 uur moet wachten op een spoedgevallendienst voor een hechting omdat er geen arts tijdens de nachtdienst aanwezig is. Voor de vaste spoedartsen komt Phi Med vaak net op tijd: zij kunnen even uitblazen, de druk van de ketel halen, wetende dat een Phi Med-arts inspringt. De artsen van Phi Med zijn er niet om hun job in te pikken of wachtdiensten af te roomen, ze hebben immers al een job! Een medisch diensthoofd noemde ons de brandweer van de spoedgevallen toen wij zijn dienst kwamen ondersteunen (lacht). De spoedgevallen is niet enkel de deur van je ziekenhuis, het is het wiel, de centrale spil van een hele instelling met 50% van de bedden gevuld met spoedpatiënten, tot 90% van de geriatrische opnames; een massa aan orthopedische ingrepen en consultaties. De spoedartsen regelen het verkeer op dit kruispunt van acute zorg; ze verdienen het respect. Een extra factor die voor problemen, complicaties en stress kunnen zorgen zijn de grote diversiteit aan patiënten op een spoeddienst. Vaak moet er snel gehandeld worden en als er dan een allochtoon of een asielzoeker ter behandeling binnen komt is er vaak het grote probleem van een taalbarrière.

Dit is uiteraard een probleem op alle spoeddiensten, ongeacht een mogelijke samenwerking met Phi Med, maar speelt u - als organisatie - ook in op deze problematiek door ook gericht spoedartsen in te zetten van vreemde origine of die verschillende talen machtig zijn?

Marijke: We leven in een multiculturele samenleving en de vluchtelingen problematiek komt daar nog eens bovenop. Elk spoedteam krijgt hiermee te maken of de arts nu via Phi Med werkt of niet. Het is eerder een taak van de ziekenhuizen om te faciliteren bij taalbarrières, bijvoorbeeld met tolken, vertaalde documenten, Google apps en dergelijke. Tot op heden is er vanuit onze samenwerkende ziekenhuizen nog geen specifieke vraag gekomen. Een verder vaker voorkomend probleem op spoeddiensten zijn incidenten met geweld, zij het verbaal of fysiek. Sommige ziekenhuizen zetten opleidingen voor (non)-verbale communicatie in voor hun personeel om dergelijke situaties sneller te herkennen en juist(er) te kunnen handelen.

Is dit ook voor de medewerkers van Phi Med een thema dat speelt?

Marijke: Gezien onze artsen allemaal werkzaam zijn op een vaste spoeddienst zijn ze bekend met het fenomeen van agressie tegen hulpverleners en weten ze hier ook naar te handelen. Is uw dienst - hoe waardevol hij ook is - geen 'lapmiddel' voor een deels falend gezondheidssysteem in België? Er zijn een kwart miljoen Vlaamse huishoudens die NIET kunnen rekenen op een MUG binnen de 30 minuten, patiënten moeten in België nog steeds naar het dichtst bijzijnde en erkende ziekenhuis worden vervoerd en niet naar de meest aangewezen instelling voor het zich presenterende ziektebeeld!

Ziekenwagens die dienst 100 rijden doen dit nog steeds aan een gemiddeld rittarief van amper 80€ (gerekend van standplaats tot standplaats, er mogen geen kosten voor materiaal in rekening gebracht worden en ook wagenafschrijving en personeelskost zitten in dit bedrag) dus is het niet 5voor12 om de spoedeisende hulp van begin (de ambulancier) tot einde (de hoog opgeleide spoedarts en ziekenhuis infrastructuur) grondig te hervormen?

Marijke: (Her)organsatie van de gezondheidszorg is gelukkig niet mijn betrachting. Wij kennen nu eenmaal spoedgevallen en weten als de beste welke aspecten van belang zijn voor deze groep van artsen en verpleegkundigen, wij kennen als het ware de mensen achter de titel “Spoedarts”. Spoed is onze core business, zeg maar. Phi Med is uiteraard een logisch gevolg van een chronisch probleem, dat ben ik met u eens. Maar wanneer ieder naar beste vermogen en met goede intenties een stukje van de puzzel invult dan zal onze gezondheidszorg er morgen staan. Wij zien verschillende projecten vorm krijgen, vaak vanuit het werkveld en ondersteund door de politieke wil om te verbeteren. Bovendien verkleint de kloof tussen non-profit en profit waardoor een financiële boost in de gezondheidszorg mogelijk wordt.